- •Тәжирібелік сабаққа арналған әдістемелік нұсқаулар
- •1. Тақырыбы: Буындық синдром. Подагра. Реактивті артрит.
- •3. Оқу мақсаттары. Студент жасай білуі тиіс:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқу және сабақ беру әдістері
- •6. Әдебиеттер
- •7. Бақылау (сұрақтар, тестер, есептер).
- •Есептер Есеп №1
- •Ақпараттық- дидикатикалық блок
- •1. Шағымдары
- •2. Аурудың анамнезі
- •5. Подаграның лабораторлы белгілері
- •4. Санаторлы-курортті ем
Есептер Есеп №1
53 жастағы ер адамда мейрамханадан қайтқаннан кейін түнде сол жақ табанның бақай аймағында қатты ауру сезімі пайда болды, температура 38,3 С. Қарап тексергенде І табанфалангалық буындағы ісінуі, айналысындағы терісі айқын гиперемиясы байқалады. Саусақты тигізген кезде ауру сезімі күрт күшейеді.
Қандай диагноз?
A. ревматоидты артрит
B. реактивті артрит
C.подагралық артрит
D.ревматикалық артрит
E.бруцеллезді артрит
Есеп №2
Ер адам, 28 жаста. Оң жақ сирақ-табандағы және сол жақ тізе буындағы ауру сезіміне, ісінуіне, олардағы қозғалыстың шектелуіне, көздің қызаруы, кіші дәретке ауру сезімммен баруына шағымданады. Ауру біртіндеп басталды, 2 апта ішінде. Қарағанда: зақымдалған буындардың дефигурациясы және қызаруы. Табанның түлеуі. Терілік бөртпелер жоқ. Жүрек тондары анық, ритмді.
ЕҢ ықтимал диагноз қандай?
A. Подагралық артрит.
B.Псориазды артрит
C. Остеоартроз
D.Ревматоидты артрит
E. Рейтер ауруы
Есеп №3
53 жастағы ер адамда мейрамханадан қайтқаннан кейін түнде сол жақ табанның бақай аймағында қатты ауру сезімі пайда болды, температура 38,3 С. Қарап тексергенде І табанфалангалық буындағы ісінуі, айналысындағы терісі айқын гиперемиясы байқалады. Саусақты тигізген кезде ауру сезімі күрт күшейеді.
Қандай диагноз?
A. ревматоидты артрит
B. реактивті артрит
C.подагралық артрит
D.ревматикалық артрит
E.бруцеллезді артрит
Есеп №4
Ер адам 24 жаста тізедегі ауру сезіміне және ісінуге, табаныңда қабыршақтардың пайда болуына шағымданды. Бұл симптомдар 2 ай бұрын пайда болған. Бұрын тізе травмасы болған емес. Науқас көзінің бозғылт қызыл түсті болғанын есіне түсірді. Екі рет зәр шығаруы қиындаған. Науқас сексуальді активтілігі жоғары. Дене температурасы -38С. Тізесі ісінген. Жыныс органдарын қарап тексергенде ауру сезімсіз жаралар анықталды. Уретрадан бөлінулер жоқ. Қай ауру туралы ойлауға болады:
а) реактивті артрит
б) гонококты артрит
в) бруцеллез
г) ревматоидты артрит
д) ювенильді ревматоидты артрит
Ақпараттық- дидикатикалық блок
Тақырыбы: Буындық синдром. Подагра. Реактивті артрит.
Анкилоздаушы спондилоартрит.
Подагра – созылмалы өршу ауруы, пурин зат алмасуымен байланысты, ол қанда зәр қышқылыныңжоғарлауымен және қимыл-тірек аппаратында және ішкі ағзаларда зәр қышқылының натрий тұзының (ураттар) жиналуыменен, рецидивті жедел артриттің және подагралық түйіндердің (тофустар) дамуыменен сипатталынатын ауру.
Подаграның жіктелуі
Этиопатогенетикалық белгісі бойынша:
Біріншіліе (идиопатикалық)
Екіншілік
Зәр қышқылының бөліну механизмі бойынша:
Метаболикалық тип
Гипоэкскреторлы тип
Аралас тип
Клиникалық ағымы бойынша:
Симптомсыз
Жедел подагралық артрит
Тофуспен дамитын подагра
Зәртас уролитиазі
Аурудың ағымы бойынша:
Жедел подагралық артрит
Интермиттирлеуші артрит
Созылмалы артрит тофустар жиналуымен
Клиникалық белгілері және симптомдары подаграның дамуында 4 сатысы болады: жедел подагралық артрит, ұстама аралық немесе «интервальді» подагра, созылмалы подагралық артрит, созылмалы тофусті подагра. Буындардың зақымдалу сипатына қарай келесі ағымдарын бөледі: жедел артрит – буындардың қабыну ұзақтығы 3 апта; созылыңқы 3 аптадан бастап 12 апта дейін; созылмалы –12 аптадан көп. Көптеген жағдайларда (50-60%) I бас бақай табан фалангалық буыны зақымдалынады жедел моноартрит дамиды. Подаграның орналасу орны, яғни ерте ураттардың жиналуы шеміршектің дегенеративті-дистрофиялық байланысты болады. 15-20% науқастарда подагра басқа да буындардың зақымдалуыменен өтеді: II-IV бас бақай табан фалангалық, балтыр табан, тізе және, қол саусақ буындары (осыдан аурудың аты грек тілінен аударғанда «аяққа орналасқан қапшық» «капкан для ноги»). Жедел подаграның ұстамасының клиникалық көріністері келесі: буын атакасы кенеттен басталады, тәуліктін кез келген уақтысында, бірақ көбінесе түнде нмесе ерте таңертен; аурудың интенсивтілігі өте жоғары; ауру синдромы өте айқын, жайлық зақымдалған буынға ауру сезімін тудырады (симптом «простыни»); жергілікті қабыну симптомдарының ұлғаюы, максимумға бірнеше сағаттан кейін жетеді; буын аймағының ісінуі және терідегі гиперемия өте айқын болып флегмонаға ұқсас болып келеді; зақымдалған буындарда қозғалыс шектелген болады. Подаграның бірінші ұстамасында әсіресе ер адамдарға моноартрит тән және балтыр табан буындарының зақымдалуы: үлкен саусақ, бақай табан фалангалық буындар. Әйел адамдарда олиго- немесе полиартрит
1/3 науқастарда байқалады, қол саусақ буындарының зақымдалуымен. Ұстама аралық немесе «интервальді» подаграда салыстармалы қанағаттанарлық жағдай кейде артралгиялар байқалады. Аурудың әр өршуі ауыр түрде өтеді, процеске жаңа буындар кірісіп, айқын периартикулярлы зақымдалу көрінісі байқалады. Осы сатыда қосымша паталогиялар дамиды: АГ, тамырлардың атеросклеротикалық зақымдалуы, инсулинорезистентілік, увеличенный уровень триглицеридтердің деңгейінің жоғарлауы, гиперурикемия.
Созылмалы подагралық артрит науқастарда жедел подагралық артриттің бірнеше атакасынан кейін дамиды, ұстамалары созылыңқы және басқа буындардың зақымдалуыменен, тофустардың дамуымен болады. Буындардың қозғалысы айқын шектеліп және деформация өршиді, контрактуралар, бұлшықет атрофиясы дамиды, бірақ анкилоздар өте сирек кездеседі. Науқастардың жүруі қиындайды, кейде еңбекке жарамсыздығын жоғалтады. Созылмалы подагралық артрит фонында буын синдромының өршуі жалғаса береді. Созылмалы подагралық артриттің ауыр түрі болып подагралық статус болады, артриттің өршуі үздіксіз, тіңдерде массивті инфильтрация ураттар созылмалы қабыну реакциясы дамиды. Егер аурудың ұзақтығы 5 жылдан жоғары болса және гиперурикемия деңгейі бақылаусыз жоғары болса тофустар – подагралық түйіндер дамиды, құрамында ураттары бар, дәнекер тіңмен қосарлана жатқан. Олар көбінесе құлақ маңында, шынтақта, шынтақ буындарында, балтыртабанда, санда, иықта, иықтың жазылу бетінде, мұрнында орналасады. Жиі тофустардың үстінде тері жұқарады және свищтер дамиды, олардан паста тәрізді ақ массалар бөлінеді.
Подаграның диагностикалық критерийлері
А. Буын сүйықтығында натрий моноурат кристалдарының болуы.
В. Құрамында кристалдық ураттары бар тофустардың болуы.
С. 12 клиникалық, лабораторлық және рентгенологиялық белгілерден 6 болуы:
1. алғашқы тәулікте буынның максимальді қабынуы;
2. анамнезінде бір және одан көп артриттің жедел атакасы болуы;
3. зақымдалған буын үстінде терісінің гиперемиясы;
4. башпай табаның 1 фалангасының қабынуы және ісінуі;
5. башпай табан фаланга аралық буындарының асимметриялық қабынуы;
6. тарзальді буындарының біржақты зақымдалуы;
7. тофусқа ұқсайтын түйіндер;
8. гиперурикемия;
9. буындардың асимметриялық қабынуы;
10. рентгенограммада эрозиясы жоқ субкортикальді кисталар ;
11. синовиальді сұйықтықтың жағымдысында флораның болмауы.
Провоцирлеуші факторлар: құрамында экстрактивті заттары бар ащщы тамақты мөлшерден тыс қабылдау: ет сорпасы, ішімдік, тұздалған тағамдар: шампан, пиво, қызыл шарап; дәрілерді қабылдау – кофеин, теофилин, теофедрин, кортикостероидтар, гипотиазид, цитостатиктер, витаминдер «В», физикалық немесе ми ойлануы, суық тию, хирургиялық ем.
Диагностиканың I этапі:
